Τσαρλς Μπουκόφσκι (Charles Bukowski): "Τοστ Ζαμπόν" (Ham on Rye)

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης


Τίτλος: Τοστ Ζαμπόν
Πρωτότυπος τίτλος: Ham on Rye
Συγγραφέας: Τσαρλς Μπουκόφσκι (Charles Bukowski)
Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας
Εκδόσεις: Γράμματα
Έτος: 1990
Έτος πρώτης έκδοσης: 1982, Αγγλικά
ISBN: 960-329-103-Χ


Ένα βιβλίο που μόλις τελείωσα και μου άρεσε αρκετά. Πρόκειται για μια μυθιστορηματική αυτοβιογραφία κι αυτό δίνει περισσότερο ενδιαφέρον στην ανάγνωση.

Δεν είναι ξεκάθαρο τί είναι βιογραφικό και τί ανήκει στην μυθοπλασία. Ο ήρωας πάντως λέγεται Χένρη, όμοια με το όνομα που είχε ο συγγραφέας παιδί, σλάβικο επίθετο (Τσινάσκη όπως Μπουκόφσκη), είναι γεννημένος στην Γερμανία κτλ.

«Χένρυ, αγαπάς τη μητέρα σου;» Στην πραγματικότητα δεν την αγαπούσα, μα το βλέμμα της ήταν τόσο λυπημένο, που είπα «Ναι».

Πρόκειται για ένα παιδί που μεγαλώνει δύσκολα. Πολύ δύσκολα. Ο πατέρας του το κακοποιεί σωματικά και ψυχικά και μεγαλώνει πολύ παραμελημένο. Είναι ο καιρός τής οικονομικής κρίσης στην Αμερική και τής μεγάλης ανεργίας, και το περιβάλλον στην φτωχογειτονιά αλλά και το σχολείο είναι πολύ εχθρικό απέναντι στον μικρό Χένρη που αληθινά δεν βρίσκει καταφύγιο πουθενά. Η άμυνά του είναι να είναι σκληρός και "κακός" και πράγματι μέσα στα χρόνια μοναχά σκληραίνει κι αγριεύει.

Τί βάσανο τόσα χρόνια να ‘χω τη θέληση, την ανάγκη να ζήσω και να μου λείπει η ικανότητα.

Σαν να μην έφταναν όλα τ' άλλα, στην εφηβεία τον βρίσκει μια ακμή πολύ ακραίας μορφής, που γεμίζει το πρόσωπο και το κορμί του και τον υποβάλει σε απανωτές επισκέψεις στον νοσοκομείο όπου κάθε φορά τού αδειάζουνε τα σπυράκια με μια ηλεκτρική βελόνα. Μα η ακμή παραμένει απάνθρωπα έντονη μέσ' στα χρόνια ενισχύοντας κι άλλο την ανάγκη του για απομόνωση από το "νορμάλ" σύνολο, από τους άλλους.

Μου άρεσε εκείνη η περιοχή. Είχε βαθύσκιωτα δέντρα, κι από τότε που κάποιοι μου είχαν πει πως ήμουν άσκημος, προτιμούσα τη σκιά από τον ήλιο, το σκοτάδι από το φως.

Κι αυτό ακριβώς είναι ο Χένρη: ένα παιδί γεμάτο ουλές στην ψυχή και το σώμα που έτσι χτυπημένος διαλέγει να υπάρχει στο περιθώριο κι εκεί φαντάζει στους απέξω απόμακρος, σκληρός και κυνικός. Πώς όμως να μην είσαι κυνικός απέναντι σε έναν κόσμο που σου φέρθηκε σαν να 'σουν σκύλος;

Αυτοί που μαζεύονταν γύρω μου ήταν οι αδύναμοι αντί για τους δυνατούς, οι άσκημοι αντί για τους όμορφους, οι χαμένοι αντί για τους νικητές. Έμοιαζε να ‘ναι το πεπρωμένο μου να πορευτώ με τη συντροφιά τους σ’ όλη μου τη ζωή. Δε με πείραζε τόσο αυτό όσο το γεγονός πως γι’ αυτούς τους ηλίθιους ήμουν ακαταμάχητος. Ήμουν σαν την κουράδα που τραβά τις μύγες, αντί να ‘μαι το λουλούδι που λαχταρούν οι μέλισσες κι οι πεταλούδες.

Κάποια φορά, όταν ήταν παιδί, βρίσκεται μπροστά σε μια σκηνή όπου ένα μεγάλο κι άγριο μπουλντόγκ είναι έτοιμο να ορμήξει σ’ ένα μικρό, ανυπεράσπιστο γατάκι, που βρέθηκε στριμωγμένο σε μια γωνία. Όλοι γύρω παροτρύνουν το μπουλντόγκ να ορμήξει και να ξεσκίσει το γατί και μοναχά αυτός, που πράγματι είναι τόσο σκληρός σε όλα τα άλλα, εδώ συμπονά το γατί και φεύγει για να μην βλέπει. Μάλλον αναγνωρίζει στο γατί κάτι από τον εαυτό του, που αδύναμο παιδί δέχτηκε τόση άσκοπη βία.

Ένιωθα φοβερή ντροπή που άφηνα τη γάτα στην τύχη της. Υπήρχε ακόμα μια πιθανότητα να προσπαθήσει να ξεφύγει. Θα την εμπόδιζαν όμως. Το γατί δεν είχε να κάνει μόνο με το μπουλντόγκ. Είχε απέναντί του ολόκληρη την Ανθρωπότητα.

Τις ελάχιστες φορές που του τυχαίνει κάτι "καλό", όπως η πρόταση τής Κλαίρης ή μιας καθηγήτριας (προς το τέλος), δεν απλώνει το χέρι να το πάρει καθώς η αποστασιοποίησή του είναι ανυπέρβλητο βίωμα.

Κάποιες στιγμές, κάτι από το καλό αρχικό υλικό, που κουβαλάει πάντα μέσα του, σηκώνεται κι αντιπαλεύει με το θεριό που έχει γίνει, όπως όταν μπαίνει σαν άγριος στο διπλανό διαμέρισμα, με βρισιές και σπάζοντας την πόρτα, γιατί τον ενοχλεί η μουσική που παίζει δυνατά, μα όταν πιάσει το ζευγάρι να κάνει έρωτα, φεύγει κι αργότερα τους προσκαλεί για ένα κρασί που φυσικά το αρνούνται.

Η γλώσσα είναι σκληρή με πολλές άπρεπες λέξεις κι η ιστορία κυλά εύκολα γιατί είναι απαλλαγμένη από περιττά στολίδια, μακροσκελείς περιγραφές ή λυρισμό. Έτσι ήμουν ούτως ή άλλως ευχαριστημένος, μα η τελευταία σελίδα ξάφνιασε, σχεδόν με συγκλόνισε.

Το βιβλίο κλείνει με μια σκηνή όπου ο Χένρη παίζει ένα επιτραπέζιο παιχνίδι μποξ με ένα δεκάχρονο μεξικανάκι που βρέθηκε τυχαία εκεί. Όταν ξεκινάν να παίζουν ο Χένρη διαπιστώνει πως ο μποξέρ, που διάλεξε το μεξικανάκι, είναι ελαττωματικός κι έχει μόνο ένα χέρι. Ο κουλός, μηχανικός μποξέρ παλεύει μοναχά με το δεξί κι ο Χένρη αφήνει να νικηθεί και το παιδάκι χαίρεται. Κι έπειτα παίζουν άλλο ένα κι ο Χένρη, ενώ η σκέψη του είναι να νικήσει, ασυναίσθητα αφήνει να νικηθεί και πάλι.

Αυτός που παιδί δάρθηκε τόσο πολύ από τον πατέρα του και τους νταήδες, αυτός που μεγάλωσε νικημένος και χαμένος, αυτός που ήταν πάντοτε από κάτω κι όλο λιγότερος, δεν μπορεί παρά να χαρίσει στο παιδί με τον κουλό μποξέρ την νίκη.
Η πλοκή ρεαλιστική κι ο Χένρη από τους πιο πειστικούς χαρακτήρες που έχω βρει σε λογοτεχνία. Ένα καλό βιβλίο.

Η μετάφραση μάλλον στρωτή. Έχω το πρωτότυπο σε ηλ. μορφή αλλά δεν μπήκα (ακόμα) στον κόπο να κάνω κάποια σύγκριση.
 
Last edited by a moderator:
Το είχα διαβάσει πριν κάποια χρόνια. Μου άρεσε που τα λέει χωρίς να βλέπεις προσπάθεια να περάσει μηνύματα. Είναι σα να διαβάζεις όντως τα όσα ο ίδιος ο χαρακτήρας εξιστόρησε για τη ζωή του γιατι ειναι χωρίς -όπως είπες- στολιδια και λυρισμους. Και ασυναίσθητα όσο διαβάζεις, σχηματίζονται στο μυαλό σου συμπεράσματα και εικόνες πίσω από τις εικόνες. Για την συμπεριφορά του. Για τα αίτια της. Και για το οτι τελικά παραμένει πάντα μια ασπίδα που πίσω της κρύβει το ίδιο παιδί που κάποτε ήταν.
 

Λορένα

Πολεμίστρια του Φωτός
Ωραια περιγραφη :)

Μου εφερε στο μυαλο το αγαπημενο μου "ενα δεντρο μεγαλωνει στο Μπρουκλιν". Η αντιστοιχη σκληρη ζωη για ενα κοριτσι (ενταξει, δεν μιλαμε και για τετοια σκληροτητα.. αλλα εκεινη βγαινει νικητρια).
 
Το τελείωσα σήμερα και μου άρεσε πάρα πολύ. Ο Χένρυ είναι τόσο ρεαλιστικός ήρωας που στιγμές-στιγμές νόμιζα πως στεκόταν δίπλα μου και μονολογούσε. Ένας άνθρωπος που ξέρει πως είναι ικανός για το μεγαλύτερο καλό ή το μεγαλύτερο κακό: ''Ένιωθα σαν να μου έμελλε να καταλήξω δολοφόνος, ληστής, άγιος, βιαστής, καλόγερος ή ερημίτης''. Και όμως δεν επιδιώκει τίποτε από τα δύο. Με συγκλόνισε επίσης που ένα παιδί τόσο αδικημένο από τους ανθρώπους, με ελλειπή μόρφωση είχε τόσο μεγάλο συγγραφικό ταλέντο.
 
Το ειχα διαβασει κάποτε, νομίζω από τότε με έπιασε η απέχθεια για τον Μπουκοφσκι. Δεν μου είχε αρέσει καθολου, ημουν και τόσο παιδί τότε.
 
Αν και τα διάβασα κάπως ανάκατα τα βιβλία του, είναι από τα αγαπημένα. Οι φάση που ειδικά ενώ διαφαίνεται ο πόλεμος στην Ευρώπη, ο Χένρυ "τρολάρει" την συντηρητική κοινωνία των ΗΠΑ με το Χίτλερ, κάνοντας μερικούς που πριν ξεσπάσει ο πόλεμος τον έβλεπαν με καλό μάτι να νομίζουν πως ο Χένρυ είναι δικός τους. Είναι επίσης εξαιρετική ματιά στην ιστορία των ΗΠΑ.
 
Από Μπουκόφσκι έχω διαβάσει μόνο το ερωτικές ιστορίες καθημερινής τρέλας. Αν και τολμηρό για τα γούστα μου μπορώ να πω πως μου άρεσε. Σκοπεύω να διαβάσω (άμεσα ; ) και το βρώμικο κόσμο μιας και το έχω εύκαιρο.
Η παρουσίαση σου πάντως, Φαροφύλακα, με έπεισε να διαβάσω και το τοστ ζαμπόν :ναι:
 
Must read το Τοστ Ζαμπον.Θα το ξαναδιαβασω καποια στιγμη(αν και οχι στο αμεσο μελλον-ειναι πολλα τα αδιαβαστα)!
 
Κι εμένα μ' άρεσε πολύ το τοστ ζαμπόν . Eκτός των άλλων, που αναφέρει κι ο Φαροφύλακας, περιγράφει την εφηβεία και τον ηλίθιο τρόπο που διαμορφώνεται η κοινωνία του σχολείου πολύ παραστατικά. Οι σκέψεις που κάνει ο Χένρυ σχετικά με το ζήτημα ("Καθώς τους παρακολουθούσα, είπα στον εαυτό μου πως κάποτε θ' αρχίσει και ο δικός μου χορός. Όταν έρθει εκείνη η μέρα θα έχω κάτι που δεν έχουν όλοι αυτοί") και οι ονειροπολήσεις του , όταν πχ δεν τον έβαζαν στην ομάδα, είναι πολύ γνώριμες. Θα ήθελα να το έχω διαβάσει εκεί γύρω στα 16, ώστε να ταυτιστώ σε ορισμένα σημεία.
 
Βρισκόμουν χθες στο νοσοκομείο έξω από την αίθουσα του αξονικού τομογράφου και διάβαζα όσο ήμουν στην αναμονή Μπουκόφσκι (τον Βρώμικο κόσμο συγκεκριμένα). Κάποια στιγμή βγαίνει ο χειριστής του μηχανήματος (αλήθεια, πώς ονομάζεται αυτή η ειδικότητα; ) και με βλέπει που κρατούσα στο χέρι μου το βιβλίο. ''Τι διαβάζεις εάν επιτρέπεται;'' Μπουκόφσκι απαντάω με κάποια συστολή...''Α τα έχω διαβάσει όλα τα βιβλία του, πολύ καλός είναι.'' ''Όντως είναι πολύ καλός αλλά δεν ξέρω εάν είναι κατάλληλος για το νοσοκομείο...!", ήταν η δική μου απόκριση. ''Ο Μπουκόφσκι είναι κατάλληλος παντού, είναι λυτρωτικός!''
Αυτή η λέξη που χρησιμοποίησε ο κύριος, το λυτρωτικός, τα λέει όλα πιστεύω :)
 
Σήμερα τέλειωσα το "τοστ ζαμπόν" και μπορώ να πω πως ήταν αρκετά καλό!
Το διάβασα πολύ γρήγορα και σε μερικά σημεία με κούρασε γι' αυτόν το λόγο, αλλά γενικά είναι ευκολοδιάβαστο και κυλάει ωραία.

Από Μπουκόφσκι είχα διαβάσει μερικά διηγήματα μόνο και δεν τρελάθηκα.
Αλλά στο τοστ ζαμπόν ήταν διαφορετικά και γέλασα και λυπήθηκα και προβληματίστηκα!

Κάτι άλλο που δεν κατάλαβα όμως είναι το τι συμβολίζει ο τίτλος.
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Δεν νομίζω πως έχει κάποιον βαθύ συμβολισμό ο τίτλος. Από όσο θυμάμαι, τοστ ζαμπόν (ham on rye, βασικά) ήταν το κολατσιό του.
:)
 
O Μπουκοφσκι, οπως αναρεφθηκε, ειναι κατεξοχην βιωματικος συγγραφεας, οπως και το τοστ ζαμπον ειναι σε μεγαλο βαθμο αυτοβιογραφικο. Αυτο σημαινει οτι για να κατανοησεις τα γραπτα του πρεπει σε καποιο βαθμο να εχεις δει/ζησει τον τροπο ζωης του. Γραφει εξω απο το γυαλινο δωματιο, γραφει για το περιθωριο, την απομονωση, τη φτωχεια, την ματαιοδοξια, για την κοινωνια που σαπιζει σταδιακα απο μεσα προς τα εξω. Ειναι απλος, ανεπιτηδευτος και ειλικρινης, λιγο αμοραλιστης, λιγο αντικοινωνικος - απορροιες του ιδιου του υφους της κοινωνιας. Ο κυνισμος του, που μερικους τους ξενιζει, δεν ειναι τιποτε παραπανω απο την κυνικη ζωη που καποιοι ανθρωποι αναγκαστηκαν(/-ζονται) να ζησουν, επομενως ας ειμαστε λιγο επιεικεις. Αυτα που εμεις αηδιαζουμε να διαβαζουμε ορισμενοι τα ζουν. Ο συγκεκριμενος βρηκε διεξοδο στο αλκοολ και τη συγγραφη. Ας προσαρμωστουμε λιγο.
Η λογοτεχνια ειναι πολυδιαστατη εξαλλου, οταν τη χρειαζεσαι παντα υπαρχει κατι να σε ''λυτρωσει'', οπως ειπωθηκε και παραπανω. :)
 
Κι εγω σχετικα προσφατα τον γνωρισα και ξετρελαθηκα μαζι του. Το παραδεχομαι, ειναι χειροτερος κι απο ταξιτζης, οσον αφορα την γλωσσα του αλλα τοσο αληθινος, εαν εγραφε καπως διαφορετικα θα μου φαινοταν μπαναλ. Μου αρεσαν πολυ οσα βιβλια του εχω διαβασει μεχρι στιγμης και το '' Τοστ Ζαμπον'' ειναι στα προσεχως. :)
 
Εχω διαβάσει πολλούς Μπουκόφσκι στον καιρό τους και παρόλο που εμένα ποτέ δε μου άρεσε ο υπόκοσμος (ας τον πω έτσι) και τα εκγραστικά του μέσα, τα τέλειωνα όλα τα βιβλία δεν τα έκλεινα μισοδιαβασμένα έχει κάτι αυτός ο συγγραφέας είναι συγγραφέας ...
 

Ίζι

Κυρά των Σκιών
Τέλειωσα σήμερα το "Τοστ Ζαμπόν", που μου άρεσε πάρα πολύ. Το απλό, ωμό στυλ του συγγραφέα με ενθουσίασε, ενώ η ίδια η ιστορία ήταν ιδιαίτερα ανθρώπινη και συγκινητική. Ο Χένρι μου ήταν πολύ συμπαθής σαν χαρακτήρας, ένα πολύ γλυκό παιδί κατά τη γνώμη μου, μέσα σ’ όλη τη σκληρή, μάγκικη συμπεριφορά που αναγκάστηκε να υιοθετήσει. Χαρακτηριστικό το σκηνικό με τη γάτα που ανέφερε ο Φάρος στην πολύ εύστοχη παρουσίασή του, αλλά και άλλα γεγονότα της παιδικής και εφηβικής του ηλικίας. Υπήρχαν περιγραφές πολύ σκληρών καταστάσεων, ιδίως της κακοποίησης απ’ τον σαδιστή πατέρα (πόσο ειρωνικό που ο Μπουκόφσκι αφιερώνει το βιβλίο στους πατεράδες) αλλά και πραγματικά αστείες στιγμές. Έριξα κάτι γέλια εκεί που πήγαν να βαπτίσουν το αδέσποτο για να πάει στον παράδεισο...

Ψάχνοντας κι εγώ να δω αν ο τίτλος έχει κάποιο συμβολισμό, ανακάλυψα ότι υπάρχουν διάφορες θεωρίες. Μια απ’ αυτές λέει ότι είναι κάποιου είδους φόρος τιμής στον "Φύλακα στη Σίκαλη" του Σάλιντζερ ("Catcher in the Rye" – "Ham on Rye"). Μου αρέσει αυτή η θεωρία, γιατί είχα παρατηρήσει κι εγώ ομοιότητες ανάμεσα στα βιβλία και τους κεντρικούς ήρωες. Είναι και τα δύο ιστορίες ενηλικίωσης, με πρωταγωνιστές περιθωριοποιημένα, προβληματικά παιδιά που διαβάζουν πολλή λογοτεχνία, χρησιμοποιούν μπόλικη αργκώ και λαϊκή γλώσσα, και βρίσκονται αντιμέτωπα με τον πανηλίθιο κόσμο των ενηλίκων. Αν και λατρεύω τον "Φύλακα στη Σίκαλη", νομίζω ότι το "Τοστ Ζαμπόν" μου άρεσε μια ιδέα περισσότερο.

Το διάβασα στην καινούρια έκδοση από το Μεταίχμιο, σε μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη. Βρήκα τη μετάφραση καταπληκτική.
 
Top